02:12 ICT Thứ ba, 21/11/2017

Trang nhất » Tin Tức » Dạy và học

Cần thay đổi nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học hiện nay tại Trường THPT Lạng Giang số 1

Thứ bảy - 22/03/2014 21:39

Hiện nay có xu hướng là: "Đổi mới phương pháp bằng cách Powerpoint hoá", nghĩa là chuyển từ bài giảng trên giấy của các thầy sang các slide của Powerpoint. Tuy nhiên, tôi có cảm giác nhiều khi chúng ta đang lạm dụng từ đổi mới ở đây! Đành rằng Powerpoint rất tiện ích vì tạo ra được nhiều hiệu ứng và trực quan giúp cho bài giảng trở nên sinh động hơn, nhưng không vì thế mà nó là cứu cánh cho cái gọi là "đổi mới phương pháp dạy học".  Chúng ta đã biết,  trong khoa học tự nhiên, đặc biệt là trong giảng dạy các môn toán-lý-hoá... đòi hỏi phải có sự tính toán, biến đổi các công thức. Do vậy nếu thầy không biến đổi công thức trên bảng mà chỉ nói "thế này, thế kia …." và chỉ ra cho học sinh những slide “trình diễn” của thày trên màn hình thì học sinh không thể theo dõi và tiếp thu bài tốt được. Từ thủa xưa đến nay nguyên lý dạy học vẫn là phải  “Học đi đôi với hành” nói một cách cụ thể nữa là “Học thì phải Hỏi để mà Hiểu  thì mới Hành được”, dạy học là dạy cho học sinh cách học, phải hiểu tường tận, biết đến nơi đến chốn chứ không phải học chỉ để biết. Trong các môn khoa học xã hội, học sinh có thể sẽ được thấy thích thú hơn, nếu thầy tích cực đầu tư thời gian, công sức khi tích hợp các hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng cùng với bài giảng của mình. Song nếu lạm dụng, thì thành ra học sinh đang được xem các thày trình diễn kỹ xảo "điện ảnh" mà thôi, vô tình chúng ta đã biến “đọc chép “ sang  “nhìn chép” mà vẫn nghĩ đó là ĐMPPDH. Vậy suy cho cùng, đổi mới là cái gì? Là thay cách dạy cổ truyền "thầy đọc, trò nghe và chép" như kiểu học sinh chữ to (đại học - chữ to ngày xưa) bằng cách kích thích hoạt động của học sinh, chủ động hơn nữa, tích cực hơn nữa, tự khám phá, tự trả lời câu hỏi của thầy đặt ra, và biết cách đặt câu hỏi khi gặp một vấn đề mới với thầy để trao đổi? Các hình thức như vậy có rất nhiều, có thể thông qua việc thảo luận (xêmina) để học sinh có câu trả lời, có thể xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp với các đối tượng học sinh và giao việc cho các em trong giờ học để học sinh tự tìm ra câu trả lời, và rất nhiều biện pháp khác nữa....Nên nhớ một điều: computer ( máy tính) chỉ giúp ta chứ không thể thay đổi cả một cách thức dạy học. Quan trọng cuối cùng vẫn là cách thức xây dựng một tiến trình giảng dạy thật hợp lý, thì mới mong đạt hiệu quả cao, và mới là đổi mới trong cách thức giảng dạy - học tập hiện nay.
Trên đây là ý kiến của tôi, chắc chắn không thoả mãn với nhiều bạn, kể cả về mặt lý luận, mong các bạn tích cực trao đổi để tham gia vào việc ĐMPPDH hiện nay mà chúng ta đang còn có nhiều lúng túng, kể cả trong việc chỉ đạo ĐMPPDH của nhà trường. Theo tôi, ĐMPPDH hình như đã là một vấn đề nan giải từ khá lâu, nhưng kết quả đạt được chưa được là bao, mà nói cho đúng hơn là hiệu quả chưa được cao. Powerpoint hóa không hẳn là đổi mới phương pháp dạy học. Tất nhiên nếu các bạn chưa rành về CNTT thì có thể coi PowerPoint là một cái gì đó khác hẳn với phương pháp dạy học truyền thống với bảng đen và phấn trắng. Nêu nhớ điều gì cũng có 2 mặt của nó, có những môn ta có thể sử dụng hình ảnh, biểu đồ hoặc fim ảnh minh họa. Những môn đó ta có thể sử dụng máy tính, PowerPoint làm công cụ trợ giúp và có thể giúp người học nhanh chóng hình dung ra vấn đề. Nhưng nếu bạn giảng một bài về tích phân, và nếu bạn không khéo dạy, thì PowerPoint chỉ giúp cho bạn giảng nhanh (do không phải viết) mà thôi, còn đảm bảo với bạn rằng 100% học sinh của bạn sẽ la ó vì bạn kích chuột nhanh quá, chúng nó không thể viết kịp!!! hoặc là dạy bộ môn hình học không gian lớp 11 mà bạn quá lạm dụng CNTT để biểu diễn các hình không gian trên màn hình thì quả là một sai lầm, bạn nên tận dụng ngay các mô hình trong phòng học để giúp học sinh hiểu bài nhanh hơn, trực quan hơn. Theo tôi, đổi mới PPDH là phải đổi mới cách dạy, cách thiết kế bài dạy và cách truyền đạt hệ thống kiến thức cho học sinh. Đổi mới PPDH, thêm vào đó là ứng dụng CNTT trong dạy học có chọn lọc, sẽ là cách hiệu quả nhất để giúp học sinh nắm bắt kiến thức của bài học tốt hơn. Các ứng dụng công nghệ thông tin chỉ là yếu tố hỗ trợ đắc lực cho việc giảng dạy hiện nay. Đổi mới nên chăng phải bắt đầu từ chính bản thân mình về cách tư duy và định hướng tư duy cho học sinh. Đổi mới phương pháp dạy học  là việc nên làm và phải làm thường xuyên, có trách nhiệm, làm đến nơi đến chốn, có một phương pháp dạy mới nhưng phải đem lại hiệu ích cho người dạy, người học và nên ứng dụng CNTT vào trong phương pháp dạy học sao cho đạt hiệu quả nhất. Thường chúng ta qui tất cả những gì gọi là đổi mới trong dạy học thành đổi mới phương pháp, nhưng thực ra phương pháp ở đây nghĩa hẹp hơn. Nó là cách thức tổ chức hoạt động, cách thức tương tác giữa giáo viên và học sinh (ngoài phương pháp còn có nội dung dạy học, phương tiện dạy học) ĐMPPDH phải gắn liền với việc đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng học tập và phương pháp tự học của học sinh. Đổi mới cách thức tổ chức hoạt động của học sinh sẽ dẫn đến nhiều hình thức học tập khác nhau trong đó kiểu dạy học truyền thụ thầy giảng trò nghe và chép là một biện pháp. Biện pháp này gọi là cũ nhưng nó lại là biện pháp hiện tại chiếm thời lượng lớn nhất ( với giáo viên của ta hiện nay chưa có ai đo cụ thể nhưng chắc không dưới 80%). Phương pháp này cũng có mặt tích cực đó là có thể cung cấp kiến thức một cách chính xác và nhanh nhất, tuy nhiên nó có mặt tiêu cực đó là sự thụ động của học sinh. Đổi mới phương pháp không phải là xóa bỏ hoàn toàn hình thức này mà là xen kẽ hình thức này với các hình thức dạy học khác. Nhưng nhiều giáo viên vì nhiều lý do không quan tâm đến các hình thức dạy khác hoặc chỉ đọc một cách sơ qua rồi lắc đầu vì ngại thay đổi. Vì vậy sử dụng phương tiện hiện đại chăng nữa thì ta cũng không thể lạm dụng nó, ở một hoàn cảnh lý tưởng, đó là học sinh có khả năng về vi tính và tự chuẩn bị một nội dung rồi trình bày trước lớp thì cũng cần có sự vận dụng linh hoạt các loại phương tiện khác nhau trong một giờ dạy. Chúng ta nên hiểu các phần mềm tin học nói chung chỉ là phương tiện hỗ trợ dạy học cho giáo viên, nó không thể thay thế giáo viên, không thể thay thế bảng theo nghĩa là chiếu những thông tin bài dạy lên thay vì viết. Khi nói tới phương tiện dạy học, cần nói tới kỹ năng sử dụng và kết hợp các phương tiện này. Phần mềm hỗ trợ dạy học (tôi không dùng từ phần mềm DH), bảng, phấn, PPDH ... là những phương tiện dạy học. PPDH là cách thức hoạt động và giao lưu của thầy để gây nên những hoạt động và giao lưu của trò nhằm đạt được mục đích dạy học. Như vậy, việc dạy là tạo ra các tình huống để học sinh hoạt động một cách tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để đạt được kiến thức mà GV muốn truyền đạt. Việc sử dụng có hiệu quả các phương tiện dạy học có thể giúp chúng ta tạo ra các tình huống đó, có nhiều phương tiện dạy học và nếu kỹ năng kết hợp của người thày tốt thì càng có nhiều tình huống cho học sinh hoạt động hiệu quả. Bản chất của PowerPoint không phải là phần mềm hỗ trợ dạy học nhưng nếu khéo kết hợp với các phần mềm khác (Cabri Geometry, GSP, GraphSigh, ...) ta có thể tạo ra các tình huống sư phạm tốt để học sinh hoạt động, không nên hiểu PowerPoint như là chỉ để chiếu nội dung dạy học.
Đây là một vài ý kiến cá nhân trong việc chỉ đạo ĐMPPDH hiện nay của nhà trường, rất mong các thày cô giáo trường THPT Lạng Giang số 1 tích cực trao đổi và thảo luận để phong trào ĐMPPDH của nhà trường được đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường.

Tác giả bài viết: Mạc Văn Bính

Tổng số điểm của bài viết là: 14 trong 3 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn